Jędrzej

Jędrzej to staropolska i dialektalna odmiana imienia Andrzej, wywodzącego się z greckiego Andreas, z rdzenia aner, andros ‘mężczyzna, mężny, dzielny’, przejętego do polszczyzny przez łacinę (Andreas). Forma Jędrzej powstała w polskim uzusie ludowym jako wariant fonetyczny obok Andrzej, z notowanymi w dawnej ortografii zapisami typu Iędrzej, Yędrzej, Jendrzej czy Endrzej; w praktyce funkcjonowały równolegle różne postacie, a wahaniom sprzyjały ówczesne zwyczaje pisarskie. Brakuje precyzyjnych dat granicznych dla pojawienia się wariantu Jędrzej, lecz poświadczają go źródła staropolskie i nowożytne, a jego dawne rozpowszechnienie odbija się w licznych odapelatywnych nazwiskach (np. Jędrzejewski, Jędrzejczak, Jendrzejczyk) i toponimach (Jędrzejów, Jędrzejewo). Dziś Jędrzej jest imieniem rzadszym od podstawowej formy Andrzej; bywa nadawany sporadycznie jako imię urzędowe, częściej zaś żyje w sferze regionalnej i rodzinnej jako tradycyjna postać, z powszechnymi hipokorystykami Jędrek i Jędruś. Współcześnie spotyka się też zapisy bez znaków diakrytycznych (Jedrzej) w komunikacji technicznej. Imię dzieli obchód imienin z Andrzejem 30 listopada, pod patronatem św. Andrzeja Apostoła. W najnowszych trendach nazewniczych bywa wybierane przez osoby poszukujące form rodzimych i historycznych, choć skala tego zjawiska, wedle dostępnych zestawień statystycznych, pozostaje ograniczona.