Urban

Urban to imię męskie pochodzenia łacińskiego, od Urbanus, utworzonego od rzeczownika urbs ‘miasto’ z przyrostkiem -anus w znaczeniu ‘należący do miasta, miejski’. Już w starożytności wiązano je również z ideą ogłady i uprzejmości (urbanitas), co w średniowieczu sprzyjało jego chrystianizacji. Za rozpowszechnienie w świecie chrześcijańskim odpowiada kult papieży noszących to imię (było ich ośmiu), zwłaszcza Urbana I (III w.) i Urbana II (XI w.). Do Polski trafiło wraz z łacińską tradycją kościelną w średniowieczu; konkretne najstarsze zapisy są rozproszone i nie zawsze datowalne z pełną pewnością, ale imię występuje w źródłach parafialnych i miejskich od późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności. W polszczyźnie przyjęła się forma Urban, rzadziej notowana żeńska Urbana; warianty łacińskie Urbanus oraz dawne zapisy typu Vrbán odzwierciedlają ówczesną ortografię. Zdrobnienia i hipokorystyki to m.in. Urbanek, Urbaś, Urbek; od imienia powstał bogaty zespół nazwisk: Urbaniak, Urbanek, Urbanik, Urbaniec, Urbański i inne. Odpowiednikiem w innych językach są m.in. niem. i czes. Urban, fr. Urbain, wł. i hiszp. Urbano, węg. Orbán. W Polsce imię było używane sporadycznie, częściej w kręgach miejskich oraz lokalnie tam, gdzie żywy był kult św. Urbana jako patrona winiarzy (np. okolice Zielonej Góry); współcześnie pozostaje rzadkie. Najczęściej obchodzi imieniny 19 maja (dzień św. Urbana I). Jeśli chodzi o dokładne dane statystyczne dla poszczególnych epok, brak jednolitych zestawień.