Agata

Imię Agata ma pochodzenie greckie; wywodzi się od żeńskiej formy Agathē, utworzonej od przymiotnika agathós oznaczającego „dobry, szlachetny, dzielny”. Przez łacinę (Agatha) trafiło do chrześcijańskiej Europy i wraz z kultem św. Agaty z Katanii, męczennicy z III wieku, zakorzeniło się w polskiej antroponimii. W Polsce notowane jest od średniowiecza w zapisach łacińskich jako Agatha, a w staropolszczyźnie jako Agata; najczęstszym dniem imienin pozostaje 5 lutego, w rocznicę wspomnienia świętej. Warianty międzynarodowe to m.in. Agathe w językach francuskim i niemieckim, Agata w włoskim i hiszpańskim, czes. i słow. Agáta; na wschodzie funkcjonują formy cerkiewnosłowiańskie typu Agafija/Agafja. W polszczyźnie utrwalone są zdrobnienia Aga, Agatka, rzadziej Agatunia; niektóre formy potoczne mają charakter doraźny i nie są poświadczone w dawnych źródłach. Popularne w mowie potocznej łączenie imienia z nazwą kamienia „agat” jest etymologicznie błędne: nazwa minerału pochodzi od łac. achates (od rzeki Achates na Sycylii), niezależnie od greckiego agathós. Użytkowanie w Polsce wykazuje obecność od wieków, ze szczególnym wzrostem nadawania w drugiej połowie XX wieku, zwłaszcza w latach 70.–90.; obecnie imię utrzymuje umiarkowaną, stabilną frekwencję i pozostaje poza ścisłą czołówką najnowszych rankingów. Semantycznym odpowiednikiem męskim jest rzadkie imię Agaton.