Dzień Uwięzionego Pisarza

1614 Views

Wolne słowo nie za kratami

Dzień Uwięzionego Pisarza przypomina o tych, którzy ryzykują wolność, by mówić prawdę. To czas solidarności z autorami i autorkami przetrzymywanymi, nękanymi lub uciszanymi za słowa — oraz wezwanie do obrony wolności wypowiedzi jako fundamentu demokratycznych społeczeństw.

Historia i geneza powstania

Inicjatywę ustanowił PEN International poprzez swój Writers in Prison Committee, aby zwrócić światową uwagę na literatów, dziennikarzy, poetów i blogerów więzionych lub prześladowanych za działalność twórczą. Data obchodów przypada 15 listopada. Co roku sieć PEN prezentuje wybrane, udokumentowane sprawy, zachęcając do konkretnych działań: pisania listów, apeli, organizowania czytań, wsparcia prawnego i finansowego.

Dlaczego to ważne

Wolność słowa jest prawem człowieka — bez niej zanika debata publiczna, a społeczeństwa tracą mechanizmy samokrytyki.
Prześladowania dotykają nie tylko głośnych nazwisk; często ofiarami są lokalni autorzy i autorki, redaktorzy, wydawcy, satyrycy czy osoby piszące w internecie.
Nacisk międzynarodowy i solidarność środowisk twórczych realnie zwiększają szanse na poprawę warunków, skrócenie wyroków lub uwolnienie.

Tradycje, sposoby obchodów, wydarzenia

Czytania publiczne utworów autorów i autorek przetrzymywanych lub ocenzurowanych.
Akcje pisania listów do władz, rodzin i samych uwięzionych — wsparcie moralne ma ogromne znaczenie.
Spotkania i debaty o cenzurze, bezpieczeństwie cyfrowym i prawach człowieka.
Kampanie w mediach społecznościowych, udostępnianie zweryfikowanych informacji o konkretnych sprawach.
Zbiórki funduszy na pomoc prawną, wsparcie psychologiczne i relokację w trybie pilnym.

Warto wiedzieć / ciekawostki

Obchody przypadają 15 listopada i są koordynowane przez sieć PEN International, współpracującą z lokalnymi oddziałami na całym świecie.
Używa się szerokiej definicji „pisarza”: to również felietoniści, redaktorzy, wydawcy, autorzy piosenek, naukowcy i blogerzy.
Co roku nagłaśnianych jest kilka priorytetowych spraw, ale kampania ma charakter stały — monitoring i pomoc trwają przez cały rok.
Listy i apele działają: w wielu przypadkach władze łagodzą wyroki lub poprawiają warunki osadzenia po wzmożonej presji międzynarodowej.

Inspiracje praktyczne jak można je uczcić

Przyłącz się do akcji listowej — napisz do konkretnej osoby pozbawionej wolności oraz do odpowiednich instytucji państwowych.
Zorganizuj kameralne czytanie w bibliotece, domu kultury, szkole lub online; połącz z krótką prelekcją o wolności słowa.
Wesprzyj organizacje broniące praw pisarzy: darowizną, wolontariatem, udostępnianiem materiałów informacyjnych.
Podnieś swoje kompetencje z bezpieczeństwa cyfrowego: szyfrowanie, higiena haseł, weryfikacja informacji.
Wyślij kartkę wsparcia do rodzin uwięzionych — sygnał, że nie są sami, ma realną wartość.
Zaangażuj lokalne media — zaproponuj rozmowę o wolności wypowiedzi i przedstaw aktualne, zweryfikowane sprawy.

Wymiar globalny i lokalny

Dzień Uwięzionego Pisarza ma zasięg globalny, ale jego sens ujawnia się lokalnie — w bibliotekach, szkołach, klubach książki, redakcjach i na uczelniach. Oddziały PEN i zaprzyjaźnione instytucje w poszczególnych krajach prowadzą własne wydarzenia, dostosowane do kontekstu i języka, dzięki czemu idea solidarności staje się widoczna i skuteczna w najbliższym otoczeniu.

Głos prawa i sumienia

Każdy człowiek ma prawo do wolności opinii i wyrażania jej; prawo to obejmuje swobodę posiadania niezależnych poglądów oraz poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i idei wszelkimi środkami, bez względu na granice.
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, art. 19

Włączając się w obchody, łączymy troskę o prawa konkretnych osób z obroną wartości, na których opiera się wolne społeczeństwo: godności, prawdy i odwagi cywilnej.

👉Niech żadne słowo nie trafia za kratę — wspierajmy tych, którzy mówią w imieniu nas wszystkich.