Dzień Narodów Zjednoczonych dla Współpracy Południe-Południe

34 Views

Siła współpracy Południa

Dzień Narodów Zjednoczonych dla Współpracy Południe-Południe przypomina, że kraje rozwijające się mogą wspólnie przyspieszać rozwój, dzieląc się wiedzą, technologiami i doświadczeniem. To święto solidarności, partnerstwa i praktycznych rozwiązań, które wspierają realizację Celów Zrównoważonego Rozwoju. Obchodzone co roku 12 września, podkreśla znaczenie wymiany „południe–południe” oraz współpracy trójstronnej z udziałem partnerów z północy.

Historia i geneza powstania

Korzenie święta sięgają przyjęcia w Buenos Aires Planu Działań (BAPA) na rzecz promocji i wdrażania współpracy technicznej między krajami rozwijającymi się. Dokument ten stał się kamieniem milowym dla idei, że to, co sprawdza się w jednym kraju Południa, może zostać skutecznie zastosowane w innym – z poszanowaniem kontekstu lokalnego. Z czasem, aby uhonorować znaczenie BAPA, Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło doroczny dzień współpracy Południe–Południe obchodzony 12 września. W ramach systemu ONZ kluczową rolę koordynacyjną pełni Biuro ONZ ds. Współpracy Południe–Południe (UNOSSC), które promuje wymianę dobrych praktyk i wspiera projekty partnerskie.

Wymiar globalny i lokalny

Globalnie: współpraca obejmuje rolnictwo, zdrowie publiczne, edukację, transformację cyfrową i zieloną energię – od wspólnych programów szczepień i produkcji leków, po transfer technologii w nawadnianiu kropelkowym czy tworzenie otwartych rozwiązań cyfrowych.
Regionalnie: rosną znaczenie platform wymiany w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej, a także mechanizmów integracyjnych, które ułatwiają mobilność naukowców, studentów i przedsiębiorców.
Lokalnie: miasta, uczelnie i organizacje społeczne realizują mikroprojekty – np. szkolenia rzemieślnicze, miejskie ogrodnictwo, programy edukacji dziewcząt – które można łatwo adaptować w innych miejscach.
Współpraca trójstronna: do partnerskich inicjatyw krajów Południa dołączają instytucje z krajów Północy, zapewniając finansowanie, badania i skalowanie rozwiązań.

Tradycje, sposoby obchodów, wydarzenia

Konferencje i fora wymiany wiedzy organizowane przez agendy ONZ, rządy i uniwersytety.
Prezentacje studiów przypadków – od innowacji w rolnictwie po e-zdrowie – oraz nagrody dla najlepszych projektów partnerskich.
Webinary i hackathony poświęcone technologiom dla rozwoju, otwartym danym i dobrom cyfrowym.
Wystawy i festiwale kultury, które podkreślają różnorodność i wzajemne inspiracje krajów Południa.

Warto wiedzieć / ciekawostki

Współpraca Południe–Południe to nie „pomoc”, lecz partnerstwo równych – z naciskiem na dzielenie się wiedzą i tworzenie wspólnych rozwiązań.
Współpraca trójstronna łączy zasoby Południa z doświadczeniem i finansowaniem partnerów z Północy, zwiększając skalę i trwałość efektów.
Konferencja BAPA+40, zorganizowana w Buenos Aires, odnowiła globalne zobowiązania do rozwijania nowoczesnych form współpracy Południa w erze cyfrowej.
Coraz większą rolę odgrywają otwarte dobra cyfrowe – platformy i narzędzia, które można adaptować w różnych krajach bez wysokich kosztów licencyjnych.

Inspiracje praktyczne – jak można uczcić ten dzień

Zorganizuj spotkanie wiedzy: krótkie prezentacje projektów z różnych krajów Południa, z naciskiem na to, co można zaadaptować lokalnie.
Uruchom „twinning” instytucji: szkoła, uczelnia lub urząd nawiązuje partnerską współpracę z odpowiednikiem w innym kraju – wymiana materiałów i konsultacje online.
Przygotuj bibliotekę otwartych zasobów: zbiory kursów, podręczników i narzędzi do wykorzystania w rolnictwie, edukacji lub ochronie zdrowia.
Włącz produkty sprawiedliwego handlu do zamówień instytucji lub firmy; wesprzyj przedsiębiorców z krajów Południa poprzez inkluzywne łańcuchy dostaw.
Przeprowadź lekcję obywatelską w szkole o Celach Zrównoważonego Rozwoju i roli partnerstw Południe–Południe.
Zorganizuj „dzielenie się porażkami” – spotkanie, na którym omawia się, czego nie robić i jakie lekcje wyciągnięto z mniej udanych projektów.

Dobre praktyki i przykłady zastosowań

Zdrowie: wspólna produkcja i transfer technologii dla tańszych szczepionek oraz telekonsultacje między szpitalami w Afryce i Azji.
Rolnictwo: adaptacja rozwiązań w zarządzaniu wodą, nasiennictwie i rolnictwie regeneratywnym między regionami o podobnym klimacie.
Edukacja: sieci uniwersytetów oferujące wspólne kursy, praktyki i wymiany online, także w formacie otwartych zasobów edukacyjnych.
Cyfryzacja: wdrażanie otwartych platform usług publicznych, które można łatwo tłumaczyć i modyfikować, by odpowiadały lokalnym potrzebom.

Głos dnia

Współpraca Południe–Południe to sztuka przekuwania podobnych wyzwań w wspólne rozwiązania – z szacunkiem dla różnic i wiarą w sprawczość społeczności.
— przesłanie dnia

Świętując ten dzień, warto pamiętać, że najskuteczniejsze innowacje często rodzą się blisko problemu, a ich skalowanie jest możliwe dzięki zaufaniu i partnerstwom, które nie polegają na hierarchii, lecz na współodpowiedzialności.

👉Solidarna wymiana doświadczeń i technologii między krajami Południa przyspiesza realne zmiany – od lokalnych szkół po globalne systemy zdrowia – i zbliża nas do świata bez wykluczeń.