Oleksandr
Znaczenie
Oleksandr to ukraińska forma imienia wywodzącego się z greckiego Alexandros, złożenia od czasownika aléxein ‘bronić, odpierać’ i rzeczownika anḗr/andrós ‘mąż, mężczyzna’, o tradycyjnej interpretacji ‘obrońca ludzi’. Przez łacinę (Alexander) i staro-cerkiewnosłowiańskie (Aleksandr) trafiło do kręgu wschodniosłowiańskiego, gdzie rozwinęły się warianty narodowe: ukraińskie Oleksandr (Олександр), rosyjskie Aleksandr, białoruskie Aliaksandr. W polszczyźnie odpowiednikiem jest Aleksander; forma Oleksandr jest zapożyczeniem nowszym, związanym z transliteracją ukraińskiego zapisu zgodnie ze standardami paszportowymi i praktyką międzynarodową. W użyciu polskim spotyka się dwie konkurencyjne grafie: Oleksandr (wierna transliteracja) oraz spolszczone Ołeksandr, częstsze w mediach. Historyczne polskie warianty odnoszą się do rdzenia Aleksander (m.in. rzadkie skrócenia typu Leksander), natomiast sam Oleksandr nie był systematycznie notowany w dawnych polskich metrykach; brak danych o jego utrwalonej obecności przed XX w., poza cytowaniami nazwisk i imion ukraińskich. Diminutywy w otoczeniu ukraińskim to przede wszystkim Saszko/Sasza, rzadziej Ołeksijne analogie nie dotyczą tego imienia; w Polsce posiadacze imienia Oleksandr nierzadko przyjmują potoczne Olek lub adaptują urzędowo formę Aleksander. Współcześnie użycie w Polsce wyraźnie rośnie wraz z migracją z Ukrainy po 2014 i zwłaszcza po 2022 r., choć pozostaje marginalne wobec bardzo popularnego Aleksandra. Imieniny tradycyjnie wiąże się z polskimi terminami dla Aleksandra; osobne daty dla wariantu Oleksandr nie funkcjonują.
Życzenia
Piosenki
Okazja: uniwersalna (bez dedykacji)
Gatunek: disco
