Ksawery

Znaczenie

Imię Ksawery wywodzi się od łac. Xaverius, powstałego od hiszp. Javier (dawniej Xabier), nazwy baskijskiego zamku i miejscowości, której wcześniejsza forma baskijska Etxeberria/Etxeberri znaczy „nowy dom” (etxe „dom” + berri „nowy”). Rozsławił je św. Franciszek Ksawery (1506–1552), jezuita i misjonarz, co ugruntowało jego obecność w onomastyce chrześcijańskiej; stąd w polszczyźnie przez długi czas częste było zestawienie imion podwójnych Franciszek Ksawery. Polska postać z inicjalnym ks- stanowi adaptację fonetyczno-ortograficzną wartości /ks/ dawnego hiszpańskiego X-, obok historycznej pisowni Xawery, dziś postrzeganej jako archaizująca lub artystyczna (por. rzeźbiarz Xawery Dunikowski). W źródłach staro- i nowopolskich imię pojawia się głównie od XVII–XVIII wieku wraz z ekspansją jezuitów; brak jednak jednoznacznie datowanego, najwcześniejszego poświadczenia samodzielnej formy „Ksawery” w polskich dokumentach. W XIX wieku funkcjonowało w kręgach szlacheckich i inteligenckich (np. Franciszek Ksawery Branicki), później stało się rzadsze; w XX wieku ustąpiło modzie na inne imiona, a po 1989 roku notuje umiarkowany renesans, również pod wpływem tendencji do przywracania imion świętych i form tradycyjnych. W polszczyźnie spotyka się sporadyczne spieszczenia typu Ksawek czy Ksawcio; w innych językach odpowiadają mu głównie Xavier i Javier. Od imienia pochodzą toponimy typu Ksawerów, świadczące o jego dawnej obecności w nazewnictwie. Imieniny najczęściej obchodzi się 3 grudnia.

Imieniny

31 styczeń, 3 grudzień

Życzenia

Piosenki

Okazja: uniwersalna (bez dedykacji)
Gatunek: disco