Demetriusz

Znaczenie

Demetriusz to polska, uczona postać imienia greckiego Demétrios (Δημήτριος), teoforycznego określenia „należący do Demeter”, bogini urodzaju; sama Demeter wywodzi swój teonim od elementów da/ga „ziemia” i mētēr „matka”, co daje sens „Matka-Ziemia”. Do łacińszczyzny przeszło jako Demetrius; na gruncie słowiańskim rozwinęły się formy wschodnie: Dmitrij, Dmytro, Dimitar, rum. Dumitru; w polszczyźnie pierwotną i częstszą postacią był Dymitr, natomiast Demetriusz stanowi od średniowiecza wariant książkowy, utrwalony w hagiografii i dokumentach łacińskich. W średniowiecznej Polsce imię upowszechniło się głównie dzięki kultowi św. Demetriusza z Salonik (Dymitra Sołuńskiego) i kontaktom z Rusią; spotykane wśród bojarów i szlachty ruskiej w granicach Korony i Litwy. W źródłach polskich z XIV–XVII w. pojawiają się zapisy łacińskie Demetrius, a po polsku Demetriusz obok Dymitr; zdarzają się też warianty ortograficzne Demetryusz. We współczesnej Polsce Demetriusz jest imieniem rzadkim; statystyki nadawań wskazują na użycie incydentalne, znacznie ustępujące częstotliwości formy Dymitr, a także dużo mniej rozpoznawalne niż rosyjski Dmitrij czy ukraiński Dmytro w kontekście migracyjnym. Imię dało podstawę licznym nazwiskom i przezwiskom na Kresach (np. Demczuk, Demeniuk, Demetriuk, Dymitruk), choć etymologiczne powiązania bywają niepewne. Zabarwienie kulturowe imienia w Polsce pozostaje wschodniochrześcijańskie i historyzujące; w praktyce pojawia się częściej w tłumaczeniach i opracowaniach akademickich (św. Demetriusz), niż w żywej antroponimii. Brak szerokich danych o stabilnych hipokorystykach współczesnych dla formy Demetriusz; w praktyce zastępowane bywają derywatami od Dymitr.

Imieniny

8 październik, 26 październik

Życzenia

Piosenki

Okazja: uniwersalna (bez dedykacji)
Gatunek: disco