Katarzynki
Katarzynki obchodzone są w noc z 24 na 25 listopada, w wigilię świętej Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki panien i kawalerów. Dawniej były męskim odpowiednikiem andrzejek – to chłopcy i młodzi mężczyźni odprawiali wówczas wróżby, najczęściej dotyczące przyszłego ożenku i wyboru żony.
Tradycja Katarzynek sięga średniowiecza. Wierzono, że wróżby odprawiane tej nocy pomagają poznać imię przyszłej małżonki, a także wskazują, czy i kiedy nadejdzie ślub. Popularne były m.in. losowania imion, wsłuchiwanie się w odgłosy dochodzące z zewnątrz, czy obserwowanie znaków przyrody.
Z czasem Katarzynki zaczęły tracić na znaczeniu i ustępowały miejsca bardziej znanym andrzejkom, które były otwarte zarówno dla dziewcząt, jak i chłopców. Dziś Katarzynki praktycznie wyszły z powszechnego zwyczaju, ale w niektórych regionach czy środowiskach są przypominane jako ciekawostka związana z dawną polską obrzędowością.
Katarzynki, choć mniej popularne, stanowią ważne świadectwo dawnych tradycji i pokazują, jak w kulturze ludowej chłopcy i dziewczęta mieli swoje osobne wieczory wróżb – oba łączyła nadzieja na szczęśliwą przyszłość i zamążpójście bądź ożenek.
Wróżby
Dziś wszyscy znają Andrzejki, ale mało kto pamięta, że kilka dni wcześniej obchodzono Katarzynki – noc wróżb przeznaczoną dla mężczyzn. To wtedy kawalerowie próbowali dowiedzieć się, jaka będzie ich przyszła wybranka. Choć tradycja zanikła, warto przypomnieć ją w formie zabawy.
Sen o przyszłej żonie
Potrzebujesz karteczki z imionami żeńskimi.
- Kawaler wkłada pod poduszkę kartki z imionami dziewczyn.
- Rano, po przebudzeniu, wyciąga jedną karteczkę – imię na niej zapisane to imię przyszłej wybranki.
Rzut butem
Potrzebujesz but uczestnika.
Jak to zrobić?
- Kawaler staje tyłem do drzwi i rzuca but za siebie.
- Jeśli but spadnie noskiem do drzwi – czeka go szybki ożenek. Jeśli w inną stronę – jeszcze trochę poczeka.
Kartki z zawodami
Potrzebujesz karteczki i długopis.
- Na każdej kartce zapisz zawód (np. nauczycielka, lekarka, artystka, kucharka).
- Wymieszaj je i wylosuj jedną.
- Wylosowany zawód wskazuje cechę albo typ przyszłej żony.
Wróżba ze świecą
Potrzebujesz świeczkę.
- Kawaler zapala świecę i obserwuje płomień.
- Jeśli pali się równo i jasno – życie uczuciowe ułoży się szczęśliwie.
- Jeśli gaśnie lub kopci – czekają go przeszkody w miłości.
Losowanie symboli
Potrzebujesz kilka przedmiotów ukrytych pod kubeczkami (np. obrączka, moneta, klucz, różaniec).
- Ustaw kubeczki i ukryj pod nimi symbole.
- Każdy kawaler losuje jeden kubek.
- Przedmiot to wróżba:
- obrączka – szybki ślub,
- moneta – powodzenie w interesach,
- klucz – podróże i zmiany,
- różaniec – życie spokojne, duchowe.
