Dyzma

Znaczenie

Imię Dyzma jest polskim odpowiednikiem łacińskiego Dismas/Dysmas, imienia przypisywanego w tradycji chrześcijańskiej Dobremu Łotrowi ukrzyżowanemu obok Jezusa. Wywodzi się ostatecznie z greki i bywa łączone ze słowem dysmé/dýsis „zachód, zmierzch” (symbolizującym „ostatnią godzinę” na nawrócenie), choć etymologia ta nie jest pewna i bywa uważana za wyjaśnienie ludowe. W polszczyźnie obok formy Dyzma notowano warianty Dyzmas i Dyzmasz; ta ostatnia powstała na wzór adaptacji typu Tomasz < Thomas, przez dodanie -sz do tematu łacińsko-greckiego. W dawnych zapisach trafia się także pisownia Disma lub Dyzyma, przy czym w hagiografii częściej funkcjonuje kształt Dyzmas. Jako imię chrzestne w Polsce używane było marginalnie; pojedyncze metryki nowożytne poświadczają je sporadycznie, zwykle w kontekście kultu Dobrego Łotra. Brakuje obszernych, systematycznych danych historycznych o jego dystrybucji, jednak wszystko wskazuje na stałą rzadkość od średniowiecza po wiek XX. Współcześnie należy do imion skrajnie rzadkich; nie pojawia się w rankingach popularności, a nieliczne nadania mają charakter świadomie archaizujący lub religijny. Dodatkowym obciążeniem skojarzeniowym jest powieść Kariera Nikodema Dyzmy, która utrwaliła formę Dyzma jako nazwisko i nadała jej pejoratywny wydźwięk „parweniusza”. Zdrobnienia nie ustabilizowały się; możliwe są formy potoczne typu Dyzio lub Dyzmek, przy czym Dyzio bywa też kojarzone z Dionizym. Imieniny Dyzmy podaje się niekiedy 25 marca, lecz nie we wszystkich kalendarzach.

Imieniny

25 marzec

Życzenia

Piosenki

Okazja: uniwersalna (bez dedykacji)
Gatunek: disco