Biruta

Znaczenie

Biruta to imię żeńskie pochodzenia bałtyckiego, w polszczyźnie będące adaptacją litewskiego Birutė (ė oddaje dźwięk nieobecny w języku polskim i zwykle upraszczany w zapisie do Birute/Biruta). Etymologia nie jest rozstrzygnięta; najczęściej wskazuje się na litewską bazę bir- znaną z czasowników typu birėti „osypywać się, sypać się” i rzeczowników birus „sypki”, w połączeniu z produktywnym litewskim sufiksem -utė tworzącym żeńskie imiona, choć semantyczny związek pozostaje niejasny. W etymologii ludowej bywa mylone z nazwą rośliny ruta (lit. rūtà), co wynika z podobieństwa brzmieniowego, a nie pokrewieństwa. Rozgłos imię zawdzięcza legendarno‑historycznej Birutė z Połągi, kapłance ognia, żonie księcia Kiejstuta i matce Witolda Wielkiego; jej kult i miejsce pamięci (Góra Biruty w Połądze) utrwaliły je w tradycji litewskiej i łotewskiej. W Polsce poświadczone od późnego średniowiecza głównie w odniesieniach do tej postaci, w zapisach Biruta lub Birute; w językach ościennych funkcjonują formy Birutė (litewska), Biruta (łotewska), a w transkrypcjach wschodniosłowiańskich Бирута. Użycie w Polsce było i jest marginalne, koncentrując się w środowiskach związanych z dawnymi Kresami północno‑wschodnimi; pewne ożywienie przyniosło dwudziestolecie międzywojenne, po 1945 r. nadania są sporadyczne i obecnie imię należy do rzadkich. Brak ujednoliconej daty imienin w polskich kalendarzach. Zdrobnienia i warianty hipokorystyczne nie ugruntowały się w normie polskiej; w praktyce spotyka się jedynie zapisy Biruta/Birute jako formy użytkowe. Jeśli chodzi o szczegółowe dane statystyczne historyczne, źródła są skąpe.

Imieniny

24 listopad

Życzenia

Piosenki

Okazja: uniwersalna (bez dedykacji)
Gatunek: disco