Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy Wobec Kobiet

Światło przeciw przemocy

To dzień poświęcony uświadamianiu skali i form przemocy wobec kobiet oraz mobilizowaniu społeczności, instytucji i decydentów do realnych działań na rzecz jej zapobiegania, wsparcia osób doświadczających oraz pociągania sprawców do odpowiedzialności.

Historia i geneza powstania

Obchody przypadają 25 listopada. Data ta upamiętnia siostry Mirabal – działaczki z Dominikany zamordowane w 1960 roku za sprzeciw wobec dyktatury. Od początku lat 80. kobiece ruchy społeczne na całym świecie wybierały ten dzień na symboliczny sprzeciw wobec przemocy ze względu na płeć. W 1999 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ oficjalnie ustanowiło tę datę jako międzynarodowe święto, wzmacniając globalny mandat do działań systemowych.

Formy przemocy – co obejmuje problem

• Przemoc fizyczna i seksualna, w tym gwałt w związku i przymuszanie do aktywności seksualnej.
• Przemoc psychiczna: upokarzanie, groźby, kontrolowanie, izolowanie.
• Przemoc ekonomiczna: odbieranie środków, kontrola finansów, utrudnianie pracy.
• Stalking i cyberprzemoc: nękanie, monitoring, szerzenie treści naruszających prywatność.
• Praktyki szkodliwe: przymusowe małżeństwa, okaleczanie żeńskich narządów płciowych (FGM).

Warto wiedzieć / ciekawostki

• Według danych WHO nawet 1 na 3 kobiety w ciągu życia doświadcza przemocy fizycznej lub seksualnej.
• Od 25 listopada do 10 grudnia trwa globalna kampania 16 Dni Aktywności przeciw Przemocy ze względu na Płeć, spinająca temat z Prawami Człowieka.
• Kolorem solidarności jest pomarańcz – symbolem nadziei i przyszłości bez przemocy (#OrangeTheWorld).
• Konwencja Stambulska Rady Europy zobowiązuje państwa do zapobiegania, ochrony ofiar, ścigania sprawców i tworzenia spójnych polityk (tzw. 4P).

Tradycje, sposoby obchodów, wydarzenia

• Podświetlanie budynków na pomarańczowo, marsze solidarności, instalacje artystyczne.
• Warsztaty, webinary i szkolenia o przeciwdziałaniu przemocy, także dla świadków i pracodawców.
• Zbiórki na schroniska, fundacje i lokalne punkty interwencji kryzysowej.
• Kampanie w mediach społecznościowych, publikowanie historii i materiałów edukacyjnych.

Inspiracje praktyczne: jak możesz dołączyć

• Załóż element w kolorze pomarańczowym, udostępnij wiarygodne materiały o przemocy i miejscach pomocy.
• Naucz się reagować jako świadek: zadbaj o bezpieczeństwo, przerwij izolację, zaproponuj dyskretną rozmowę, w razie zagrożenia dzwoń na 112.
• W pracy i szkole: zainicjuj politykę antyprzemocową, szkolenie z interwencji świadków, procedury wsparcia.
• W społeczności lokalnej: wesprzyj organizacje, które prowadzą hostele, poradnictwo prawne i psychologiczne.
• W domu i w sieci: reaguj na przemoc cyfrową, zgłaszaj nękanie platformom, edukuj o ustawieniach prywatności i cyberbezpieczeństwie.

Gdzie szukać pomocy

Jeśli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia doświadcza przemocy, najważniejsze jest bezpieczeństwo. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia – dzwoń na 112.

• Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”: 800 120 002 (bezpłatnie).
• Centrum Praw Kobiet – wsparcie prawne i psychologiczne (oddziały w wielu miastach).
• Lokalne Ośrodki Interwencji Kryzysowej, MOPS/GOPS, telefon zaufania w Twojej gminie/powiecie.
• Dla dzieci i młodzieży: 116 111.

Pamiętaj: dokumentowanie incydentów (daty, opisy, zdjęcia obrażeń, wiadomości) może pomóc w uzyskaniu ochrony prawnej. Bezpieczeństwo cyfrowe też jest ważne – rozważ tryb prywatny przeglądania i zmianę haseł.

Wymiar globalny i lokalny

Przemoc wobec kobiet ma charakter transgraniczny, ale odpowiedzi na nią zawsze dzieją się lokalnie – w rodzinach, szkołach, miejscach pracy, urzędach, sądach i przychodniach. Międzynarodowe standardy (ONZ, Konwencja Stambulska) wyznaczają kierunek, natomiast skuteczność zależy od wdrażania konkretnych usług: schronień, linii wsparcia, programów dla sprawców, szybkiej ścieżki prawnej, edukacji równościowej oraz współpracy między służbami.

Głos dnia

Żadna kobieta nie powinna bać się w domu, w pracy ani w przestrzeni publicznej. Przemoc nie jest „sprawą prywatną” — to naruszenie praw człowieka, na które odpowiadamy wspólnym działaniem.

Przesłanie dnia

👉Każdy gest, każda rozmowa i każda decyzja instytucji przybliża nas do świata, w którym kobiety żyją bez przemocy — zacznijmy działać właśnie dziś.